Σελίδες

Τετάρτη 15 Απριλίου 2015

ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΟ!!! ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΑΤΡΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΝΟΜΙΚΟ

από τον Αλέξανδρο Νομικό
ιατρός παθολογοανατόμος
Δρ. Πανεπιστημίου Αθηνών Επιμελητής Β' Ασκληπιείο Βούλας
Η ιατρική στα χρόνια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, βασίστηκε ιδιαίτερα στις επιδόσεις και τις έρευνες των Αρχαίων Ελλήνων Ιατρών (όπως του Ιπποκράτη και του Γαληνού) τις όποιες διέσωσε, διέδωσε, συχνότατα χρη­σιμοποίησε και πολλές φορές τελειοποίησε, ώστε μέσω των Αράβων, κυρίως, να διοχετευθούν αργότερα στη Δύση, καθώς και στις πραγματείες δύο μεγάλων Λατίνων ιατροσυγγραφέων, του Κέλσου και του Πλίνιου.
Την περίοδο του Βυζαντίου καθιερώθηκε η...

έννοια του νοσοκομείου και της νοσοκομειακής περίθαλψης. Ονομαστοί ξενώνες (νοσοκομεία) του Βυζαντίου, ήταν η Βασιλειάς στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, ο ξενών της μονής του Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη (το τελειότερο νοσοκομείο του Μεσαί­ωνα αφού διέθετε 80 κλίνες με τμήματα παθολογικό, χειρουργικό, γυναικολογι­κό, οφθαλμολογικό και περίπου σαράντα ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων συγκροτημένους σε σώμα και με διάταξη παρόμοια με τη σημερινή: Διευθυντής ονομαζόμενος πριμικύριος, επιμελητές, βοηθοί. Ο ξενώνας διέθετε ακόμη φαρ­μακείο, βιβλιοθήκη και εξωτερικά ιατρεία) και ο ξενών του ιερέως Σαμψών του ξενοδόχου επίσης στην Κωνσταντινούπολη. Μια άλλη πρωτιά των Βυζαντινών νοσοκομείων είναι ότι απέδειξαν έμπρακτα την αξία του δικαιώματος της γυναί­κας για ισοτιμία ως προς την ιατρική αντιμετώπιση. Ο ξενών του Λιβός δεχόταν αποκλειστικά γυναίκες ως ασθενείς σύμφωνα με το τυπικό του. Η συμβολή επί­σης της μοναστηριακής ιατρικής θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική διότι διεφύλαξε την ανεκτίμητη κληρονομιά των αρχαιοελληνικών ιατρικών κειμένων.
Οι διασημότεροι ιατροί του Βυζαντίου ήσαν ο Ορειβάσιος ο Περγαμηνός, ο οποίος έγραψε το εκλαϊκευμένο σύγγραμμα με τίτλο «Ευπόριστα», ο Αέτιος ο Αμιδηνός, ο οποίος είχε πλουσιότατο συγγραφικό έργο, ο Αλέξανδρος ο Τραλλιανός (συγγραφέας δωδεκάτομης ιατρικής εγκυκλοπαίδειας) και ο Παύλος ο Αιγινήτης, συγγραφέας του περίφημου ιατρικού συγγράμματος <<Επιτομή>>, στο οποίο καταγράφεται ολόκληρη η πρόοδος στη Χειρουργική στους πρώτους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (Οι Βυζαντινοί χειρούργοι επιχειρούσαν λεπτές εγχειρήσεις, φρόντιζαν δύσκολα τραύματα, ενώ ο Λέων ο Γραμματικός αναφέρει ότι τον 10ο αιώνα οι χειρουργοί της Κωνσταντινούπολης προσπάθη­σαν να χωρίσουν δύο σιαμαία παιδιά από την Αρμενία).
Η Βυζαντινή πολιτεία αναγνώριζε το πολύμοχθο έργο και την κοινωνική προ­σφορά των ιατρών και τους παραχωρούσε προνόμια και αξιώματα. Τους ανα­γνώριζε όμως και ευθύνες και επέβαλε και αυστηρές κυρώσεις.
Εξάλλου, η εργαστηριακή ιατρική, η συστηματική μελέτη των υγρών και των απεκκρίσεων του ανθρώπινου σώματος για διαγνωστικούς σκοπούς (που κατά κανόνα θεωρείται ότι αναπτύχθηκε μόνο μετά τον 16ο αιώνα) έχει τις ρίζες της στη ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδο. Κατά την Βυζαντινή περίοδο θεμελιώθηκαν οι ειδικότητες τεχνίτου ιατρού (μικροβιολόγου), γερόντων ιατρού (γηριάτρου), γενικού ιατρού και οδοντιάτρου. Τέλος, θα ήταν παράλειψη να μην τονιστεί η εισαγωγή νέων μορφών φαρμάκων και η πρωτοτυπία της Βυζαντινής Φαρμακο­λογίας, με κυριότερο εκπρόσωπο τον Νικόλαο τον Μυρεψό, ο οποίος περιέλαβε στη φαρμακοποιία του 2656 συνταγές-αντίδοτα.
Η Βυζαντινή ιατρική αποτελεί τη σημαντική γέφυρα για το πέρασμα από την αρχαία ελληνική στη λαϊκή ιατρική μέχρι τον 18ο αιώνα. Η ιατρική γνώση των Βυζαντινών μεταδόθηκε, όπως ήταν φυσικό, και σε άλλους λαούς, λόγου χάρη στους Άραβες, με τους οποίους ήρθαν σε επαφή από τον 7ο αιώνα, και στους Αρμενίους μετά τον 10ο αιώνα. Η Σλαβική, η Πολωνική, η Ρωσική, αλλά και η Ευρωπαϊκή ιατρική κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, επηρεάστηκαν λιγό­τερο ή περισσότερο από τη Βυζαντινή Ιατρική.
Βιβλιογραφία
Μαρκέτος Σ. «Εικονογραφημένη Ιστορία της Ιατρικής» Εκδόσεις ΖΗΤΑ (2008).
Diamandopoulos A.A. / P.C. Goudas (2003), «The late Greco-Roman and Byzantine contribution to the evolution of laboratory examinations of bodily excrement. Part 1: Urine, sperm, menses and stools», Clinical Chemistry Laboratory Medicine 41/7, σ. 963-969 3. Τράκα Ν. Η βυζαντινή Ιατρική. Αρχαιο­λογία και Τέχνες τ. 103, Αθήνα, 2007 4. Μουτζάλη Α., Ιατροί, ευαγή ιδρύματα και περίθαλψη ασθενών στο Βυζάντιο, Αρχαιολογία και Τέχνες τ. 81 Αθήνα, 2001 5. Timothy Miller: Η γέννηση του Νοσοκομείου στο Βυζάντιο. Ελληνική επιμέλεια κ. Κελέρμενος, αρωγή Ιερ. Μητρ. Λειβαδιάς. Εκδ. βήτα Medical Arts 6. Σπανδάγου Β. Η Ιατρική του Βυζαντίου. Περιοδικό <<Αεροπός>>, τ.51, σελ.25

 Το άρθρο δημοσιεύθηκε στον "Αντίλογο Χολαργού"

1 σχόλιο:

  1. Αλέξανδρε πολύ καλό το άρθρο σου . Ιστορικό όσο αφορά το ΕΝΔΟΞΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ την Χιλιόχρονη Αυτοκρατορία αλλά και ιατρικό με πλούσια στοιχεία . Είσαι ο μόνος από τους επώνυμους που είσαι πιστός στις Παραδόσεις του τόπου μας . ΜΑΖΙ ΣΟΥ ΑΡΚΑΔΑΣ .

    ΑπάντησηΔιαγραφή